Ik kan jullie geen grote geheimen uit de doeken doen waardoor je sowieso in eerste zit slaagt voor al je examens, simpelweg omdat zo’n geheimen niet bestaan. Iedereen leert op een andere manier, en er zijn evenveel slechte als goede methodes om je door een examenperiode heen te worstelen.
Ik ga mijn persoonlijke studiemethode uit de doeken doen. Tot nu toe is het me altijd al gelukt om zonder tweede zit te slagen voor mijn examens. Uiteraard zullen deze tips ook niet op iedereen van toepassing zijn, maar hopelijk kan je door dit te lezen je eigen studiemethode wat verfijnen of alleszins eens nadenken over de verschillen tussen de mijne en de jouwe.
Oh en trouwens, ik heb ook wat tips van anderen overgenomen die ik zelf niet echt gebruik omdat ze moeilijk in de praktijk te brengen zijn, maar die je wel echt kunnen helpen als je er de wilskracht voor hebt…
1 ) Verhouding ( nuttigheid / tijd die je er insteekt )
Bekijk eens of naar de les gaan wel rendabel is. De prof is slechts een hulpmiddel. Sommige lessen kan je maar beter helemaal skippen (stotterende proffen die niet uit hun woorden geraken, een geniale prof die alles kent van zijn vakgebied, maar het helemaal niet kan uitleggen, 2 uur durende lessen die je op 1 bladzijde kan samenvatten, …), anderen zijn dan weer wel de moeite (veel nuttige voorbeelden, een les zonder cursus, een echte ”leerkrachtprof”, …). Het is aan jou om uit te maken welke les tot welke categorie behoort.
Maak geen nutteloze opdrachten. Als je er 80 uur werk moet insteken, terwijl het op 0.0005 van de punten staat, doe het dan gewoon niet. Dit heeft niets met gebrek aan respect te maken. Het wil alleen zeggen dat je voor jezelf opkomt. Het leven is te kort om je tijd te verspillen aan nutteloos werk. Als je er niets uit leert of het heeft voor jou persoonlijk geen waarde maar het is wel een verplichting, doe het dan zo snel mogelijk. Het kan goed zijn dat de professor dit zelfs respecteert, als je duidelijk uitlegt dat je je tijd veel nuttiger kan besteden aan andere zaken die voor jou wel belangrijk zijn – bijvoorbeeld het leren van de leerstof. Een tip voor de durvers…
2 ) Nakijken wat je zojuist geleerd hebt
2 parallelle werelden. In beide leer je een hele dag. In de ene wereld doe je ‘s avonds gewoon je boek toe en ga je je amuseren of slapen. In de andere neem je 5 minuten de tijd om snel eens te overlopen wat je precies geleerd hebt die dag. Je doorbladert de cursus en scant met je ogen de titels, terwijl je denkt aan alle moeilijkheden die je overwonnen hebt.
In de tweede wereld zal je je de volgende ochtend veel meer herinneren van wat je de vorige dag hebt geleerd.
Extra tip: herhaal in plaats van enkel ‘s avonds ook ‘s morgens wat je de vorige dag geleerd hebt. Op die manier zal alles nog beter blijven hangen.
3 ) Zo weinig mogelijk overschakeltijd
Wissel niet te veel af van vak. Je leert best van al een heel vak in één keer. Als je elke dag afwisselt tussen verschillende vakken, verlies je enorm veel tijd, omdat je hersenen zich telkens moeten aanpassen aan de nieuwe structuur. Dit geldt zeker als je veel vakken uit totaal verschillende branches hebt, zoals biologie en wiskunde, of filosofie en statistiek.
Ik heb het alleszins bijna de hele eerste dag dat ik een vak bekijk moeilijk met “erin te komen”. Het is pas vanaf de tweede dag dat ik een beetje in de “flow” geraak. Na 3 of 4 dagen gaat het leren bijna vanzelf. Ik begin complexe verbanden te zien tussen verschillende hoofdstukken en het is net alsof ik het vak met de paplepel ingegoten heb gekregen.
Datzelfde gevoel krijg ik nooit wanneer ik veel afwissel van vak of wanneer ik bijvoorbeeld een dag niets leer of veel pauzes laat. Met andere woorden: de blok is de ideale moment om dit gevoel te realiseren en dus om goed te kunnen leren. In het jaar is dit al véél moeilijker door de vele activiteiten en onderbrekingen.
4 ) Begin met de blok wanneer je dat zelf wil
Het is niet omdat de blok officiëel pas op een bepaalde datum begint, dat jij ook pas vanaf dan kan beginnen blokken. Sommigen zullen dan de lessen en oefenzittingen als tegenargument oproepen, maar meestal heb je de laatste weken voor de blok al niet zoveel lessen meer.
Het is eerder door de vele activiteiten dat je pas kan beginnen blokken wanneer de officiële blok begint. Groepsdruk. Als iedereen nog aan het feesten is en zich nog amuseert, dan lijk je wel bijna dom om eerder aan de blok te willen beginnen, toch?
Maar denk eens na: waarom zou je niet 1 of 2 weken voor de echte blok beginnen blokken? Maak geen afspraken of beloftes op die dagen en zorg dat iedereen je dan met rust laat. Dit is soms moeilijk, maar door die weken op te offeren, kan je wel het verschil maken tussen 3 maanden goddelijk nietsdoen of een paar gestresste weekjes bang afwachten tot de tweede zit.
5 ) Ken je vakken / Leer in functie van je examens
Ik heb de gewoonte om elk nieuw semester op een blad papier te schrijven welke vakken ik heb, hoeveel studiepunten ze elk waard zijn en wat voor soort examen het zal zijn (open/gesloten boek, schriftelijk/mondeling, oefeningen/theorie, projecten, …). Zo kan ik me optimaal voorbereiden op elk vak en precies doen wat er van me verwacht wordt. Het heeft immers geen zin om een dik theorieboek van buiten te blokken als het examen puur oefeningen behandelt.
Op deze manier leer je in functie van je examen en zal je dus het absolute minimum van tijd nodig hebben om een vak “onder de knie” te krijgen. Ik zet het tussen haakjes omdat je het vak op die manier misschien niet helemaal beheerst, maar wel voldoende om dat specifieke examen op te lossen. Dit is uiterst efficiënt.
Sommigen zullen opwerpen dat dit helemaal niet zo’n goede strategie is omdat het nadelig is op lange termijn; dat het je onvoldoende voorbereidt op het echte leven. Dit durf ik in vraag stellen. Het doel lijkt mij om een probleem (het examen) op een zo efficiënt en snel mogelijke manier op te lossen. Later in je leven zal je dit ook moeten kunnen. We leven immers in een maatschappij waar details van buiten leren steeds minder belangrijk wordt, en problemen oplossen des te meer. Als je later in een bedrijf gaat werken, zal het jouw vaardigheden op prijs stellen, en niet zozeer jouw kennis. Kennis valt gemakkelijk uit te breiden – met behulp van je leervaardigheid 
Als je je écht wil verdiepen in een bepaald onderwerp, of dat nu in je vakkenpakket zit of niet, moet je dat vooral doen! Als een onderwerp jou echt interesseert zou het natuurlijk stom zijn om enkel in functie van het examen te leren…
6 ) Leer slim, niet hard
Dit is een vrij vage tip, maar wel een heel belangrijke. Stop geen tijd in overbodige dingen. Leer je tijd nuttig gebruiken. Als je in tijdsnood geraakt voor een bepaald vak, leer dan gewoon de hoofdstukken met de meeste kans om op het examen gevraagd te worden. Meestal is het zelfs voldoende om eens een voorbeeldexamen te bekijken, dit zijn meestal goede indicatoren van wat je kan verwachten. Als een prof zoiets zegt als: “Er is nog nooit een theorievraag gesteld geweest op een examen, maar ooit zet ik er één in. De kans is vrij klein, maar het kàn.”, dan moet je dus gaan afwegen of die prof dat meent of niet. Als het een vriendelijke prof is, zal hij dikwijls vrij veel tips geven over wat hij gaat vragen en wat niet. Het is dan zaak om deze dingen zeker niet te vergeten bij het blokken. Is de prof echter een beetje sadistisch, dan zal hij zijn best doen om jullie te misleiden en op deze manier ervoor zorgen dat er “voldoende” mensen buizen.
7 ) Heb een leven
Besef dat punten niet het belangrijkste op aarde zijn. Er zijn kwaliteiten die onnoemelijk veel meer invloed gaan hebben op je latere leven dan de kunst om goed te scoren op een examen. Want besef het goed: een examen goed kunnen afleggen is een vak op zich. Je kan de leerstof perfect beheersen en toch nog genadeloos de grond worden ingeboord. Omgekeerd wil een 18 op 20 niets zeggen over jouw potentieel in het latere (bedrijfs)leven. Enkele zaken die je alvast niet of onvoldoende zal leren in de aula: een goede presentatie geven, spreken in het openbaar, sociaal zijn, netwerken, managen, organiseren, leiderschap, je goed voelen in je vel, gelukkig zijn, niet opgeven, flirten, moraal, respect, verbale en fysieke weerbaarheid, geld beheersen, gezond leven, met een partner samenleven, alleen wonen, vrienden maken en uiteraard bloggen
8 ) Weet waarom het niet lukt
Als het echt niet lukt, moet je uitzoeken wat de reden is. Dit kan vanalles zijn: misschien zijn er externe factoren in het spel die het je veel moeilijker maken, zoals een breakup met je partner of ruzie met je ouders. Ook een scheiding of andere zaken kunnen aan de oorzaak liggen.
Soms zijn het zelfs heel erg banale dingen die je het leren kunnen verhinderen. Sommige mensen kunnen maar niet stoppen met nadenken en maken het zichzelf gewoon moeilijk. Ze kunnen zich niet concentreren op de leerstof en de goede punten blijven uiteraard uit.
Het is erg belangijk om een bepaalde gemoedsrust te vinden voordat je echt goed kan blokken. Al is het maar het tijdelijk opzij kunnen schuiven van alle andere problemen.
Uiteraard zijn er ook gewoon structurele problemen die heel gemakkelijk kunnen opgelost worden zoals bijvoorbeeld een te moeilijke studierichting.
9 ) Maak gebruik van wat je krijgt
Hét belangrijkste hulpmiddel bij het blokken zijn de opgeloste examens van de vorige jaren. Als je deze opnieuw maakt, heb je al 80% gedaan. Er zijn vakken waarvan ik de cursus niet eens heb opengedaan, maar enkel de oefeningen en oude examens heb opgelost. De beste manier om je voor te bereiden op een examen is gewoon een gelijkaardig examen oplossen, niet?
Dit geldt natuurlijk wel alleen voor wiskundige vakken of vakken waarbij je oefeningen moet kunnen oplossen. Pure blokvakken kan je op deze manier niet benaderen, omdat je zo ongelooflijk veel verschillende theorievragen kan stellen. Het helpt wel om een voorbeeldexamen te bekijken, omdat je zo al een idee krijgt van de soort van vragen.
Ook andere hulpmiddelen zoals opgeloste oefeningen en notities van andere studenten kunnen van pas komen. Studentencursussen zijn ook een fantastische uitvinding. Waarom zou je de moeite doen om alles samen te vatten als iemand dit al voor jou heeft gedaan? Niks profiteren, dit is gewoon goed gebruik maken van je tijd. De maker van de studentencursus verdient er waarschijnlijk ook wel een centje aan.
10 ) Leer de “taal” van je vakgebied
Dit werd me na een paar jaar examens afleggen stilletjesaan duidelijk: elk vak heeft zo zijn eigen taaltje. Meestal officieus, gewoon door de prof bedacht, maar soms ook gebaseerd op internationale conventies of zelfs gewoon een echte taal die je moet leren voordat je kan beginnen met het leren van het vak, zoals bijvoorbeeld een programmeertaal.
Je kan het vergelijken met een kind dat een boekje probeert te begrijpen. Voordat het enige betekenis kan hechten aan wat er in het boekje staat, moet het leren lezen. Je kan pas begrijpen wat er gezegd wordt, als je de taal waarin het gezegd wordt begrijpt.
In wiskundige vakken uit zich dit in het begrijpen van alle wiskundige symbolen, om zo vlot de formules te verstaan. Het is als het ware opnieuw leren lezen. Om een wiskundige cursus vlot en snel te kunnen bestuderen, is het natuurlijk handig als je niet elk symbool apart nog moet gaan opzoeken…
Leer dus eerst de taal van de cursus, en pas daarna de cursus zelf! Het heeft geen zin om dingen vanbuiten te blokken die je niet of maar gedeeltelijk begrijpt. het is zoveel gemakkelijker om dingen te onthouden als je er een – goed gedefiniëerde – betekenis kan aan vastknopen.
11 ) Chill / Blok
Ik maak een onderscheid tussen een periode waarin ik me mag amuseren en een periode waarin ik moet leren. Je kan dit zowel op kleine schaal (uren/dagen) doen als op grote schaal (weken/maanden). Als ik leer, denk ik niet aan alle leuke dingen die ik al gedaan heb of nog moeten komen, en als ik me aan het amuseren ben, denk ik niet aan leerstof.
Een simpel, efficiënt principe, dat echter vrij moeilijk in de praktijk om te zetten valt. Ik betrap mezelf er steeds weer op dat ik tijdens het leren afdwaal naar leukere bezigheden of herinneringen.
Dit principe is echter wel enorm belangrijk: het bevordert het leren en vermindert de stress aanzienlijk! Je hersenen moeten zich dan immers enkel op 1 ding tegelijk concentreren.
12 ) Geen onderbrekingen
Heel simpel: laat niemand je onderbreken wanneer je aan het leren bent. Zorg dat je een periode hebt van minimaal 2 uur waarin niets of niemand je kan storen. Op die manier kan je je tijd optimaal benutten en moet je niet steeds opnieuw in de “flow” geraken. Je leert ook gewoon veel minder efficiënt als je weet dat je op elk ogenblik kan gestoord worden. Zelf even een pauze inlassen om naar de wc te gaan of om iets te eten of drinken of om even te wandelen is absoluut geen probleem.
13 ) Leef je in in de prof
Ga er altijd van uit dat de prof de leerstof zo goed mogelijk wil aanbrengen. Spijtig genoeg slagen de meeste proffen daar zelden in, hoewel er ook uitzonderingen zijn die de stiel van het lesgeven écht beheersen.
Denk eens na wat de prof je precies wil uitleggen. Leef je in. Zoek de betekenis achter de woorden. Meestal wil de prof elke les naar een bepaald doel. Hij wil je iets bijbrengen over één specifiek onderwerp. Als jij kan achterhalen wat hij je precies wil vertellen, kan je het onderwerp in kwestie misschien gewoon veel sneller op Wikipedia opzoeken, of de 2 uur durende speech van de prof in 10 minuten samenvatten in je eigen woorden. Schrap bijzaak. Zorg dat je de gedachtegang van de professor kan volgen, zodat je ziet waar hij naartoe wil. Dit geldt ook bij het leren van cursussen: deze zijn geschreven door mensen en ze leiden meestal echt wel ergens naar. Het zijn (meestal) niet zomaar hopen willekeurig bij elkaar gepropte tekst. Daarom is het van groot belang de inhoudstafel door en door te kennen.
Samengevat: zoek uit wat de prof wil dat je leert en leer dat!
Meer tips? Opmerkingen? Comment!
