Als alle mensen rationeel zouden handelen, zou de wereld er veel simpeler uitzien. We zouden met een bijna gruwelijke zekerheid kunnen voorspellen wat er wanneer gebeurt.
Maar het is absoluut volkomen duidelijk: mensen zijn allesbehalve rationeel.
Het eerste probleem is dat wij wel handelen vanuit de gedachte dat mensen rationeel denken.
We houden geen rekening met het feit dat mensen ook reageren vanuit emoties.
tweede probleem: het lijkt ons alsof mensen handelen vanuit een bepaald karaker, dat overal en altijd hetzelfde is.
Een mens is dom of slim, te vertrouwen of geniepig, brutaal of verlegen.
We vergeten maar al te vaak dat mensen ook BEIDE eigenschappen kunnen hebben. Mensen zijn niet zus of zo. Ze zijn zus en zo.
Dit is wat men de fundamentele attributiefout noemt. Mensen overschatten de invloed van persoonlijkheidskenmerken en karaktertrekken en onderschatten de invloed van context en situatie in het menselijke handelen.
Kleine wijzigingen aan de situatie kunnen enorme invloed hebben op hoe iemand reageert op iets.
Als je dit inziet kan je heel gemakkelijk situaties naar je hand zetten.
Ik ken enkele mensen die op alles HEEL FEL reageren. Ofwel enorm negatief, ofwel enorm positief.
Het vreemde is dat ik bij heel veel zaken waar zij zo fel op reageren het gevoel heb dat ik door een heel kleine wijziging van de situatie (door bijvoorbeeld mijn stelling op een andere toon te formuleren, of om op een ander moment van de dag over een onderwerp te beginnen, of zelfs gewoon door hen eerst wat ja’s te laten zeggen) hen totaal anders kan doen laten reageren. Een heftige nee wordt een heftige ja en omgekeerd.
Dit wordt ook duidelijk wanneer we iemand horen babbelen over succesvolle mensen, pakweg Bill Gates.
Hij is zo rijk omdat hij geniaal is, en daarbij is hij een harde werker.
Dat is nu natuurlijk wel zo, maar we vergeten iets: de context.
Er zijn miljoenen mensen die even hard gewerkt hebben en die even slim zijn en die op dit moment TOCH niet de rijkste mens ter wereld zijn.
Als je naar zijn levensverhaal kijkt, zie je dat er ENORM veel gebeurtenissen zijn voorgevallen die hem de KANS gaven om zo hard te werken, die hem de kans gaven om zich zo te ontplooien dat hij een meester werd in het programmeren.
Het zijn die kansen die jij en ik kunnen gebruiken.
De boodschap: kijk verder dan je neus lang is. De mens heeft in zijn hersenen heel wat foute veronderstellingen/verbanden (biases) die ervoor zorgen dat je foute beslissingen neemt. Hier vind je een lijst van foute denkwijzen.
